بزرگترین پایگاه اشعار اهل بیت

ابو تراب به معناى پدر خاك ، يا دمساز خاك ، يا پدر و رئيس خاكيان است .

اين لقب از محبوب‌ترين القاب در نزد امام علي عليه السلام و يكي از زيباترين القاب آن حضرت به شمار مي‌آيد .

شيخ علاء الدين سكتوارى در محاضرة الأوائل ( ص 113 ) گويد : نخستين كسى كه به كنيه ( ابو تراب ) ناميده شد على بن ابى طالب رضى الله عنه است ، اين كنيه را رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به او داد آن گاه كه ديد او بر روى زمين خوابيده و خاك بر پهلوى او نشسته است ، از روى لطف و مهربانى به او فرمود :

و اين محبوب ترين القاب او به شمار مى رفت ، و از آن پس ، به بركت نفس محمدى اين كرامتى براى او گرديد ، زيرا خاك خبرهاى گذشته و آينده تا روز قيامت را براى او باز مى گفت . اين را بفهم كه رازى است بى پرده .

الغدير - الشيخ الأميني - ج 6 - ص 337 – 338

عباية بن ربعى گويد : به عبد الله بن عباس گفتم : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از چه رو على عليه السلام را ابو تراب ناميد ؟ گفت : از آن رو كه على عليه السلام صاحب زمين و حجت خدا بر اهل آن پس از رسول خداست ، و بقاى زمين و آرامش آن به او است ، و از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شنيدم مى فرمود : چون روز قيامت شود و شخص كافر پاداش و نزديكى و كرامتى را كه خداى متعال براى شيعيان على آماده نموده ببيند گويد : ( اى كاش من ترابى بودم ) يعنى كاش از شيعيان على ( ابو تراب ) بودم . و اين است معناى اين آيه كه كافر گويد : كاش من تراب ( خاك ) بودم .

علل الشرائع - الشيخ الصدوق - ج 1 - ص 156 .

علامه مجلسى رحمه الله در بيان اين جمله گويد :

ممكن است ذكر آيه در اينجا براى بيان علت ديگرى در نامگذارى آن حضرت به ابو تراب باشد ، زيرا شيعيان او به جهت تذلل بيش از اندازه و تسليم بودن در برابر فرمانهاى حضرتش تراب ناميده شده اند ؛ چنان كه در آيه كريمه آمده - و چون آن حضرت صاحب و پيشوا و زمامدار آنهاست ابو تراب نام گرفته است .

بحار الأنوار - العلامة المجلسي - ج 35 - ص 51 .

در اين كه پيامبر اسلام صلي الله عليه وآله وسلم در چه زماني اين لقب مبارك را به امير المؤمنين عليه السلام داده است ، روايات متفاوتي نقل شده است . برخي از آن‌ها حاكي از آن است كه اين لقب در جمادي الأول يا جمادي الثاني سال دوم هجرت در غزوۀ العشيره به آن حضرت داده شده است . در برخي ديگر آمده است كه در يوم التآخي ؛ يعني روزي كه پيامبر اسلام بين همۀ مسلمان عقد برادري بست و از بين تمام مردم علي را براي خود برگزيد ، به او داده شده است .

البته اين روايات هيچ تعارضي باهم ندارند ؛ چرا كه ممكن است پيامبر اسلام صلي الله عليه وآله وسلم در موارد متعدد بارها و بارها آن را تكرار كرده باشد .

فتح الباري|ابن حجر|7|852|مصادر حديث سنى - فقه||الثانية||دار المعرفة للطباعة والنشر بيروت - لبنان|دار المعرفة للطباعة والنشر بيروت - لبنان||

المعجم الكبير|الطبراني|6|360|مصادر حديث سنى - عام|تحقيق وتخريج : حمدي عبد المجيد السلفي|الثانية ، مزيدة ومنقحة|1405 - 1985 م||دار إحياء التراث العربي||

معرفة علوم الحديث|الحاكم النيسابوري||405|مصادر حديث سنى - عام|لجنة إحياء التراث العربي في دار الآفاق الجديدة وتصحيح السيد معظم حسين|الرابعة|1400 - 1980 م||منشورات دار الآفاق الحديث - بيروت||

تفسير أبي السعود|أبي السعود|9|951|مصادر تفسير سنى||||دار إحياء التراث العربي - بيروت|دار إحياء التراث العربي - بيروت||

إمتاع الأسماع|المقريزي|1|845|مصادر تاريخ|تحقيق وتعليق : محمد عبد الحميد النميسي|الأولى|1420 - 1999 م||منشورات محمد علي بيضون ، دار الكتب العلمية - بيروت - لبنان||

الفصول المهمة في معرفة الأئمة|ابن الصباغ|1|855|مصادر سيره پيامبر وائمه|سامي الغريري|الأولى|1422|سرور|دار الحديث للطباعة والنشر|964-5985-99-4|المؤلف : علي بن محمد بن أحمد المالكي المكي المعروف بابن الصباغ / مركز الطباعة والنشر في دار الحديث - قم - شارع معلم - قرب ساحة الشهداء - الرقم 125 الهاتف : 02517740545 - 02517740523 ص . ب : 4468 / 37185 /

السيرة الحلبية|الحلبي|1|1044|مصادر سيره پيامبر وائمه|||1400|بيروت - دار المعرفة|دار المعرفة||

ينابيع المودة لذوي القربى|القندوزي|2|1294|مصادر سيره پيامبر وائمه|سيد علي جمال أشرف الحسيني|الأولى|1416|أسوه|دار الأسوة للطباعة والنشر||